مراقبت از سالمند زمانی میتواند مؤثر باشد که قبل از شروع آن، تصویر درستی از وضعیت فرد داشته باشیم. گاهی سالمند فقط با یک مشکل ظاهری به خدمات مراقبتی نیاز پیدا میکند؛ اما در بررسی دقیقتر مشخص میشود که همزمان مشکلات حرکتی، تغذیهای، اجتماعی یا روانی نیز وجود دارد.
به همین دلیل، سازمان جهانی بهداشت بر اهمیت ارزیابی جامع سالمند تأکید میکند.
ارزیابی جامع به معنای بررسی وضعیت سالمند از چند زاویه مختلف است. در این فرآیند باید علاوه بر بیماریها، تواناییهای جسمی و ذهنی، خطرات احتمالی، شرایط محیطی و روند تغییر وضعیت سالمند نیز مورد توجه قرار گیرد.
هدف ارزیابی جامع این است که مشخص شود سالمند دقیقاً به چه نوع حمایتی نیاز دارد و کدام خدمات باید در اولویت قرار بگیرند.
دو سالمند با سن مشابه ممکن است نیازهای کاملاً متفاوتی داشته باشند.
یک فرد ممکن است از نظر جسمی مستقل باشد اما برای رفتوآمد به پزشک یا انجام امور اداری به همراه نیاز داشته باشد. فرد دیگری ممکن است محدودیت حرکتی داشته باشد و به کمک بیشتری در فعالیتهای روزمره نیاز پیدا کند.
بنابراین مراقبت سالمند باید بر اساس نیاز واقعی هر فرد طراحی شود، نه صرفاً بر اساس سن یا یک تشخیص پزشکی.
سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند پس از ارزیابی جامع، اهداف مراقبتی با مشارکت خود سالمند تعیین شوند. سپس یک برنامه مشخص ایجاد شود که در آن هدف، اقدامات مورد نیاز، نقش ارائهدهندگان خدمات و نحوه پیگیری مشخص باشد.
این برنامه در واقع نقشه راه مراقبت از سالمند است.
مراقبت از سالمند با یک بار ارزیابی تمام نمیشود. وضعیت سالمند ممکن است در طول زمان تغییر کند و بنابراین نیازهای او نیز تغییر خواهند کرد.
پیگیری منظم میتواند به شناسایی زودهنگام تغییرات وضعیت سالمند کمک کند و امکان اصلاح برنامه مراقبتی را فراهم کند.
مراقبت حرفهای از سالمند از یک سؤال ساده شروع میشود:
«این فرد اکنون دقیقاً به چه چیزی نیاز دارد؟»
پاسخ این سؤال بدون ارزیابی جامع ممکن نیست. به همین دلیل، ارزیابی و برنامهریزی باید پیش از ارائه خدمات مراقبتی قرار بگیرد.