با افزایش سن، نیازهای یک فرد معمولاً فقط به مراجعه به پزشک یا مصرف دارو محدود نمیشود. ممکن است سالمند همزمان به خدمات پزشکی، توانبخشی، مراقبت روزمره، حملونقل، همراهی و حمایت خانواده نیاز داشته باشد. به همین دلیل، مراقبت از سالمندان نیازمند رویکردی فراتر از درمان یک بیماری مشخص است.
سازمان جهانی بهداشت «مراقبت یکپارچه» را رویکردی میداند که خدمات مختلف را در طول مسیر مراقبت سالمند به یکدیگر متصل میکند؛ از مراقبتهای اولیه و خدمات تخصصی گرفته تا مراقبتهای اجتماعی و خدماتی که در منزل ارائه میشوند.
یکی از اصول مهم مراقبت یکپارچه، نگاه فردمحور است. سالمند نباید صرفاً بر اساس بیماریها و مشکلات پزشکیاش دیده شود؛ زیرا تجربهها، نیازها، ترجیحات، خانواده و سبک زندگی هر فرد منحصربهفرد است.
بنابراین هدف مراقبت فقط این نیست که بیماری درمان شود؛ بلکه باید به سالمند کمک شود تا حد امکان استقلال، توانایی و کیفیت زندگی خود را حفظ کند.
سالمندان ممکن است با پزشکان، پرستاران، مراکز درمانی، توانبخشی و ارائهدهندگان خدمات اجتماعی مختلف در ارتباط باشند. اگر این افراد و سازمانها اطلاعات خود را به اشتراک نگذارند و برنامه مشخصی برای مراقبت وجود نداشته باشد، خانواده سالمند مجبور میشود خودش نقش هماهنگکننده را بر عهده بگیرد.
سازمان جهانی بهداشت تأکید میکند که تعدد ارائهدهندگان خدمات، نیاز به هماهنگی بیشتری ایجاد میکند؛ بهخصوص زمانی که سالمند همزمان با چند بیماری یا کاهش تواناییهای جسمی مواجه است.
مراقبت یکپارچه سالمندان بر چند اصل استوار است:
-
شناخت جامع وضعیت سالمند
-
تعیین اهداف مراقبتی متناسب با نیازهای فرد
-
داشتن برنامه مراقبتی مشترک
-
هماهنگی میان ارائهدهندگان خدمات
-
پیگیری مستمر وضعیت سالمند
-
مشارکت سالمند و خانواده در تصمیمگیری
-
استفاده از خدمات جامعهمحور و مراقبت در منزل
در چنین مدلی، هر خدمت بخشی از یک مسیر مشخص مراقبتی است، نه یک خدمت جداگانه و بیارتباط.
یکی از بخشهای مهم مراقبت یکپارچه، نزدیک کردن خدمات به محل زندگی سالمند است.
سازمان جهانی بهداشت بر اهمیت خدمات جامعهمحور و مراقبت در منزل تأکید میکند؛ زیرا رفتوآمد برای بسیاری از سالمندان، بهویژه افراد دارای محدودیت حرکتی، میتواند دشوار باشد.
مراقبت خوب از سالمند یعنی مجموعهای از خدمات که حول یک سؤال اساسی شکل گرفتهاند:
«چه چیزی به این سالمند کمک میکند زندگی سالمتر، مستقلتر و باکیفیتتری داشته باشد؟»
این همان نقطهای است که مراقبت از سالمند از «انجام چند خدمت» به «همراهی در مسیر زندگی» تبدیل میشود.